Wist u dat uw browser verouderd is?

Om de best mogelijke gebruikerservaring van onze website te krijgen raden wij u aan om uw browser te upgraden naar een nieuwere versie of een andere browser. Klik op de upgrade button om naar de download pagina te gaan.

Upgrade hier uw browser
Ga verder op eigen risico

Frank Eekelder

Bewonersbedrijf 2.0

Meer oog voor buurtbewoners én continuïteit

Maatschappelijk, sociaal én economisch welzijn gaan prima samen

Veel bewonersbedrijven werken bijna volledig met vrijwilligers. Enerzijds is het geweldig dat zoveel mensen zich willen inzetten, anderzijds zet deze grote basis van vrijwilligheid de continuïteit van een bewonersbedrijf voortdurend onder druk. Frank Eekelder van Eurus ontwikkelde daarom een blauwdruk voor het bewonersbedrijf 2.0. Hierbij zorgt de co-creatie tussen bestaande organisaties en buurtbewoners voor duurzaamheid én meer leefbaarheid in de wijk.

Bewonersbedrijf 1.0
Het bewonersbedrijf, zoals we dat nu kennen in Nederland, ontstond rond 2010. Kort samengevat is het een zelfsturende onderneming zonder winstoogmerk in handen van bewoners en gegoten in een verdienmodel. Vaak ontstaat het uit onvrede in een wijk; de bewoners missen iets of de gemeente trekt zich voor bepaalde voorzieningen terug. Denk hierbij aan het uitbesteden van groenbeheer of het afstoten van een buurthuis. De bewoners uit de buurt leveren vervolgens een vrijwillige bijdrage en genereren hiermee geld. Bijvoorbeeld door het onderhoud van perken van de gemeente over te nemen of het buurthuis te exploiteren. Met de inkomsten kunnen ze de leefkwaliteit in de wijk in algemene zin behouden of versterken.

Berflo-Bedrijf-1-300x1461

Frank, wat is er mis met een bewonersbedrijf?
Op zich helemaal niks. Alleen zoals het nu opgezet is, draaien de meeste bewonersbedrijven bijna volledig op vrijwilligers. En daar wringt de schoen. Het kan namelijk zomaar gebeuren dat er ineens diverse vrijwilligers verdwijnen of veel minder kunnen bijdragen, bijvoorbeeld doordat ze betaald werk hebben gevonden. Ook zien we dat vrijwilligers veel te veel op hun bordje krijgen. De administratie moet gedaan worden en de gemeente en investeerders verwachten verantwoording over de verstrekte financiën. Het zijn allemaal factoren die, voor een groep mensen die gewoon graag wat voor de buurt wil organiseren, demotiverend werken. Daarnaast bestaat het risico dat vrijwilligerswerk wordt verward met vrijblijvendheid. Hierdoor staat de continuïteit voortdurend onder druk. Vrijwilligers staan soms voor een bijna onmogelijke taak om de activiteiten draaiende te houden. Terwijl dat ook anders kan.


Eurus Visie Bewonersbedrijf Frank2 768x515

De continuïteit staat onder druk. Hoe kun je dit oplossen?
Dat kun je bereiken door een bewonersbedrijf in beginsel anders op te zetten. Door samenwerking met de juiste maatschappelijke en sociale partners zet je een co-creatie neer en deel je de verantwoordelijkheid voor succes. Door vooraf goed in kaart te brengen wat je nodig hebt en wat de succes- en afbreukfactoren zijn, kun je voorkomen dat een buurthuis vanwege gebrek aan vrijwilligers dicht moet.

Hoe pak je verandering aan?
Door nog voor de start al met de juiste partijen in gesprek te gaan. Buurtbewoners hebben een idee om de leefbaarheid te verbeteren. Zij kennen de wijk en weten welke behoefte er is. Dat is de uitgangssituatie. Eurus luistert naar bewoners, maar vraagt ook door om helemaal helder te krijgen wat echt nodig is. Daarop maken we een overzicht van succesfactoren. We bekijken de juridische en bedrijfseconomische aspecten. Vervolgens bepalen we samen op welke gebieden wij de bewoners kunnen ontzorgen. Is er bijvoorbeeld behoefte aan bestuursleden met bepaalde kwaliteiten, dan kunnen wij zoeken naar de juiste personen. Maar we kunnen ook zorgen dat er administratieve ondersteuning komt. Door een bewonersbedrijf de juiste basis te geven, kunnen buurtbewoners doen wat ze graag willen doen. Is de basis niet stabiel, dan zie je dat het vaak lastig is om het enthousiasme, de motivatie en drijfveer vast te houden.

Klinkt goed. Maar iedere wijk in Nederland is anders en overal zijn ook andere behoeften. Kun je uitleggen hoe Eurus ervoor zorgt dat een bewonersbedrijf ook blijft bestaan?
Uiteraard kijken we altijd naar de situatie in die specifieke wijk. Onze oplossingen sluiten daarop aan. Stel het gaat over onderhoud van het groen in de wijk dat de gemeente wil gaan uitbesteden. In de wijk zijn diverse bewoners die dit graag willen overnemen, maar er is geen bestuur of het ontbreekt aan organisatie. Dan helpen wij bij het opzetten van een wijk onderneming. Deze onderneming kan vervolgens meedoen in de aanbesteding voor groenonderhoud bij de gemeente. Krijgen ze dit door de gemeente toegewezen, dan zorgen wij ervoor dat alles blijft ‘draaien’. Dan gaat weliswaar een deel van de inkomsten naar betaalde begeleiding, maar kan het andere deel besteed worden aan de leefbaarheid in de wijk. En is er continuïteit, omdat er een organisatie gevormd is.
Het kan ook zijn dat een gemeente een buurthuis wil afstoten dat wijkbewoners graag behouden. Ook dan zoeken wij naar de meest geschikte oplossing. Dat kan bijvoorbeeld door een stichting op te richten en er partners bij te betrekken om samen met de buurtbewoners het buurthuis te runnen. Dat kunnen partners zijn die ruimte huren in het buurthuis of op een andere manier helpen. De Hagedoorn in Almelo en Berflo bedrijf in Hengelo zijn mooie voorbeelden van bewonersbedrijven die deze mix hebben, zoals we bedacht hadden.

Is Eurus bij deze 2.0 versie continu onderdeel van een bewonersbedrijf?
Nee, Eurus is er zo lang als het nodig is. We werken toe naar zelfredzaamheid. We begeleiden bijvoorbeeld de administratie tot dit door het bewonersbedrijf zelf verzorgd kan worden. Hetzelfde doen we op bestuursniveau. We zorgen ervoor dat uiteindelijk de juiste mensen op de juiste plek zitten. Belangrijk is ook dat niet alles door vrijwilligers wordt gedaan. Er moet een win-win situatie voor iedereen in zitten. Die ontstaat door de juiste mix van betaalde professionals en vrijwilligers. Hierdoor werk je toe naar een solide basis voor een bewonersbedrijf en blijft de kwaliteit continu.

Kijkt Eurus ook naar de maatschappelijke waarde van bewonersbedrijven?
Daar doen we nu onderzoek naar. We willen duidelijk hebben welke waarde een bewonersbedrijf vertegenwoordigt. Vaak zijn het mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt die als vrijwilliger een zinvolle dagbesteding vinden via een bewonersbedrijf. Dat bespaart de gemeente en zorginstellingen veel kosten. Om al dit soort gegevens helder te krijgen zijn we nu rekenmodellen aan het ontwikkelen. Daar hopen we binnenkort meer duidelijkheid over te kunnen geven.

Frank, jij hebt inmiddels veel ervaring met het opzetten van bewonersbedrijven. Kun je in algemene zin iets vertellen over een bewonersbedrijf?
Bewonersbedrijven leveren echt een hele positieve bijdrage aan de leefbaarheid in een wijk. Maar alleen als ze echt afgestemd zijn op de behoeften in dat specifieke leefgebied. Dat vraagt om goed luisteren van begeleidende partijen.
Belangrijk is om van tevoren een haalbaarheidsonderzoek te doen en contact te zoeken met (maatschappelijke) partijen die eventueel een betalende rol kunnen spelen bij het bewonersbedrijf. Door deze zaken eerst uit te werken, ontstaat er goed inzicht in de haalbaarheid en de continuïteit. Daarna kun je buurtbewoners activeren en ga je organiseren. En dan moet je de lat niet te hoog leggen voor wat betreft de activiteiten. Steun activiteiten die dicht bij de mensen in de wijk staan. Daardoor ontstaat er iets en kun je weer volgende stappen zetten. Laat vrijwilligers vooral doen waar ze goed in zijn. Zorg voor begeleiding van professionals voor de lastige zaken, zoals bestuurlijke, administratieve, bedrijfseconomische en juridische werkzaamheden. Eurus kan dit hele proces begeleiden en dat doen tot het moment dat een bewonersbedrijf zelfstandig kan opereren.
Als alles goed geregeld is, zie je dat er iets heel moois ontstaat in een wijk. Kijk maar naar de ontwikkelingen van de Hagedoorn in Almelo. Naast dat dit sinds 2018 gegroeid is tot een gewaardeerd centrum voor en door bewoners, waar bovendien diverse maatschappelijke organisaties ruimtes huren, werken we nog steeds aan verdere verduurzaaming. Het gaat zelfs een energieneutraal bewonersbedrijf worden dat groene energie aan de wijk levert. Zo zorgen we voor echte continuïteit!

Eurus Visie Bewonersbedrijf Frank Hagedoorn 768x515


Meer informatie over bewonersbedrijf 2.0? Mail of bel Frank Eekelder, frank@eurus.nl of 06 51499810

Neem contact met ons op voor vragen

Eurus beschikt over een schat aan ervaring als het om welzijnswerk gaat. We helpen u graag!