Het afgelopen bijzondere jaar plaatste ons als experts op burgerparticipatie best voor wat uitdagingen. Maar Eurus is nu eenmaal Eurus, dus met een flinke dosis creativiteit konden diverse burgerparticipatietrajecten voor (economisch) wijkwelzijn en de energietransitie toch doorgaan. Daarnaast pakten we diverse nieuwe initiatieven op burgerparticipatie op. Dat en meer is te vinden ons Jaaroverzicht 2020!
Maart 2021
Team Eurus was in 2020 betrokken bij burgerparticipatietrajecten op diverse plekken in Nederland. En we hebben ons verbonden met nieuwe initiatieven. Bekijk ons jaaroverzicht via deze link: Eurus Jaaroverzicht 2020
De komende maanden kun je Silvia Huiskamp tegenkomen bij burgerparticipatietrajecten van Eurus. Silvia loopt een stage/ervaringsplek vanuit de deeltijdopleiding Social Work van de Saxion Hogeschool. We kenden Silvia al via de Wijkwijzer in Enschede, waar ze als vrijwilliger werkt. Vorig jaar besloot ze dat het echt tijd was haar laboratoriumwerk te verruilen voor een meer socialer werkveld dat haar nog meer energie geeft: wijkwelzijn en samenlevingsopbouw. En dus volgt ze nu weer een opleiding. Omdat we Silvia een vliegende start gunnen en zelf graag mee-leren, zien we hier een win-win situatie!
Burgerparticipatie in tijden van corona! Bij Eurus hebben we de middelen die volledig voldoen aan alle RIVM-richtlijnen én effectief zijn. Daardoor konden we onlangs het Belevingsonderzoek Broekslag samen met de Buurtagenda opleveren bij de gemeente Olst-Wijhe. Het waren de uitkomsten uit een zeer breed aangevlogen participatietraject. Hierbij benaderden we in de 2e helft van 2020 inwoners in de wijk Broekslag om te weten hoe zij hun buurt ervaren en waar verbeteringen mogelijk zijn.
Aanleiding voor het burgerparticipatietraject in Broekslag zijn de veranderingen die vanaf begin 2021 voor de wijk op het programma staan. Voor de gemeente Olst-Wijhe bieden deze, in combinatie met de energietransitie, een uitgelezen kans om aan meerdere ambities en doelstellingen te werken en Broekslag klaar te maken voor de toekomst. Eurus realiseerde hiervoor een uitgebreide buurtscan.
Veranderingen
Groot onderhoud aan de huurwoningen door woningcorporatie SallandWonen, sloop en nieuwbouw van een aantal woningen en een gefaseerde vervanging van de riolering in meerdere straten. Het is een greep uit de veranderingen die in Broekslag op het programma staan. En nu de gemeente Olst-Wijhe toch in de wijk aan de slag gaat, kan het maar net zo goed op de juiste wijze aangevlogen worden. En dat betekent: aansluiten op de wensen van inwoners en andere partijen in de wijk. Aan Eurus de uitdaging deze wensen te achterhalen en een buurtagenda op te stellen. Deze betreffen een vijftal onderdelen: Sociaal, Veiligheid, Duurzaamheid, Openbare ruimte en Ideeën.
Bewoners meenemen
Voor de inwoners van Broekslag, met zo’n 250 adressen, verandert er dus het nodige in de fysieke leefomgeving. De gemeente Olst-Wijhe wil ook bewoners hierbij vroegtijdig betrekken. Vooral om in de werkzaamheden ook de wensen
van inwoners en andere stakeholders mee te nemen en te bevragen welke kansen zij zien om Broekslag te verbeteren en ‘toekomstproof’ te maken. Daarbij valt te denken aan wensen/kansen op het gebied van de eigen woning en tuin, maar ook leefbaarheid in het algemeen, de sociale en verkeersveiligheid, klimaatadaptatie, duurzaamheid, voorzieningen en de openbare ruimte.
Corona en de buurtscan
Om zoveel mogelijk inwoners te spreken pasten we verschillende methodieken toe, alles uiteraard volgens de regels van het RIVM. We bereikten 20,8 % van het aantal huishoudens van Broekslag. We voerden deur-aan-deur gesprekken, spraken bewoners op straat aan en organiseerden plein- en tuinbijeenkomsten. Door het vele thuiswerken was de respons op de deur-tot-deur gesprekken groter dan normaal. Via het versturen van een ansichtkaart is iedereen geïnformeerd over de uitkomsten van de verkenning en zijn mail-contacten gelegd. Inwoners lieten hun mening breed horen en bleken erg betrokken. De swipe-app die in het proces is ingezet, is door veel bewoners enthousiast ontvangen en goed gebruikt. De terugkoppeling organiseerden we vanwege aangescherpte maatregelen, online. En ondanks dat veel digitaal ging, vonden we veel bewoners bereid mee te denken over de toekomst van hun leefomgeving. Dit resulteerde bovendien in goede en interessante initiatieven.
Enthousiast
Inwoners van Broekslag zijn enthousiast over de wijze waarmee de gemeente dit traject is aangevlogen. Duidelijk is dat ze het waarderen in een vroeg stadium te zijn betrokken. Wel hopen ze betrokken te blijven en kijken uit naar het vervolgtraject.
In de Apeldoornse wijk Sprenkelaar gaan de gedachten uit naar een bewonersinitiatief als één van de middelen om de sociale cohesie in de wijk te helpen herstellen. Eurus is benaderd om hierin te ondersteunen. Dan is een bezoek aan bewonersinitiatief De Hagedoorn, een project van Eurus, een prachtig praktijkvoorbeeld om je door te laten inspireren.
En zo kwam het dat een vertegenwoordiging vanuit Apeldoorn op donderdagmiddag 17 september ’20 in het voormalige schoolgebouw van De Hagedoorn in gesprek ging met de Almelose burgemeester Gerritsen en beleidsadviseur Margo Abba, Frank Eekelder en Rudi Theunissen van Eurus en Jeannette Tijhof, initiatiefnemer en voorzitter van stichting De Hagedoorn. Uiteraard maakte ook een rondleiding onderdeel uit van het bezoek. De ontmoeting was een initiatief van Rudi Theunissen van Eurus en Astrid Willemsen, Stadsdeelmanager Apeldoorn, Noordoost.
Samen
Samen kijken op welke wijze de situatie in het Almelose Nieuwstraatkwartier de afgelopen jaren een positieve wending heeft gekregen en welke middelen daarvoor zijn gebruikt, bood nieuwe inzichten voor de aanpak in Apeldoorn. Een van de belangrijkste kernwaarden bij het project de Hagendoorn was samenwerking en samen ‘doen’ met de buurtbewoners. Door echt in gesprek te gaan en begrijpen waar behoefte aan is, werd het initiatief aantrekkelijk voor andere daarop aansluitende (maatschappelijke) organisaties.
Het werd een middag van uitwisselen van ervaringen. Vanuit al deze informatie ontstond een inspirerende brainstorm over de toekomst.
Want wanneer gaan mensen uit zichzelf initiatief nemen? Waar ligt de sleutel tot succes van een bewonersbedrijf? Wat heeft een wijk nodig om te kunnen blijven floreren? Al deze vragen hebben weliswaar geen pasklare antwoorden, maar leiden wel tot een opzet voor een plan van aanpak. Het zijn meer de abstracte motivatoren als lef, moed, omdenken, commitment en snelheid die tot een goedwerkend bewonersinitiatief leiden. Daarnaast vraagt het stimuleren van de intrinsieke motivatie continu aandacht.
Kortom, een uitwisseling waar we verder op kunnen bouwen…….
Vanuit de gemeente Apeldoorn waren aanwezig: Wim Willems, wethouder gemeente Apeldoorn, John de Meij, adviseur Wethouder gemeente Apeldoorn, Almer de Jong, regisseur openbare ruimte, gemeente Apeldoorn, Alan Wemmenhove, collega van A&I, o.a. sociaal ondernemen gemeente Apeldoorn, Maria van der Maat, buurtregisseur Stimenz, Christa van de Sprenge, woonconsulent de Goede Woning, Astrid Willemsen Stadsdeelmanager stadsdeel Noordoost
De energietransitie heeft weliswaar een duidelijke doelstelling, voor veel burgers is het een onderwerp dat niet op zich staat. Dat vraagt om goede burgerparticipatie die het onderwerp breed aanvliegt met aandacht en tijd voor alles wat er leeft.
Column Daniël Vossebeld, september 2020
Energietransitie, zoek de juiste versnelling
De energietransitie is één van de grootste uitdagingen waar we op dit moment voor staan. Nederland in 2050 aardgasvrij hebben, duurzame energiebronnen realiseren en zorgen voor goed geïsoleerde huizen, vereist daadkracht. En inzicht! Vooral dat laatste element zien wij, als professionals in burgerparticipatie, als essentieel in dit proces. Want hoewel ook wat ons betreft de energietransitie niet snel genoeg kan gaan, voelen we ons steeds vaker genoodzaakt op de rem te gaan staan. Laat ik uitleggen waarom.
Op veel plekken in Nederland pakken gemeenten de energietransitie op als een solitair onderwerp. Ze presenteren tijdens informatieavonden diverse oplossingen en verwachten dat burgers dit oppakken. Zo lijkt er overzicht en is voor iedereen de doelstelling helder. Maar is dit een duurzame aanpak? Door de energiedoelstelling op deze manier over burgers heen te storten, is de kans op een tegengesteld proces groot. De meeste inwoners in Nederland zien vooral veel gedoe op zich afkomen, naast alle andere sores waar ze mee te maken hebben. Die nieuwe elektrische kookplaat, de warmtepomp of zonnepanelen zijn vooral obstakels; want wie gaat dat betalen? En dan hebben we het nog niet eens over de vraag of mensen weten in wat voor huis ze wonen en welke oplossingen energietechnisch hiervoor geschikt zijn.
Een correcte aanpak voor de energietransitie is echt het halve werk. Start op wijkniveau en vooral samen met bewoners, ondernemers en instellingen. In de meeste wijken spelen namelijk meer problemen dan de energietransitie. Wanneer we deze niet zien en erkennen, maakt de energietransitie weinig kans. Werk echt vanaf dag 1 samen en doorloop het hele traject. Heb oog en oor voor alle andere zaken waar bewoners tegenaan lopen. En natuurlijk is nooit 100% van de wijkbewoners actief in een traject, maar we kunnen wel zorgen dat dit naar een maximumaantal gaat. En dat iedere wijkbewoner op de hoogte kan zijn van de gang van zaken.
Belangrijk is ook dat burgerparticipatie bestaat uit meer dan het organiseren van bewonersavonden. Deze zijn slechts resultanten van het traject daarvoor. Daarbij zijn zoveel mogelijk bewoners, ondernemers en instellingen gehoord en zijn onderliggende kwesties opgepakt. De informatieavonden zijn daardoor conclusies en stellen de rest van de wijkbewoners in staat om het resultaat te zien van alles wat in gang is gezet. Dan kan ‘de wijk’ zo mogelijk akkoord geven op het plan. Op deze wijze ontstaat er samen een doel.
Laat vooral de wijk het tempo van het traject bepalen. Dat doet niet de overheid of de professional. Wijkbewoners zijn zelf prima in staat aan te geven hoe snel ze kunnen meedoen en actief worden. Raken bewoners achterop, door welke oorzaak dan ook -informatieachterstand, wantrouwen, geldgebrek, cultuurverschillen, etc.-, dan is dit absoluut de doodsteek voor de burgerparticipatie. Het gevolg is dat mensen bijvoorbeeld gaan protesteren, tegenwerken of tegenacties organiseren. Van trajectuitvoering is dan al geen sprake meer.
De energietransitie is een meer-partijen vraagstuk en staat niet los van andere maatschappelijke kwesties. Laten we er ook zo mee omgaan en samen werken aan die nieuwe energie!
Recente reacties